حساب مىشود و استطاعت از بلدى كه وطن و يا محل زندگى اوست ملاك نيست . مسأله 10 - كسى بعد از استطاعت مالى بدون تأخير سعى در رفتن به حج داشته و در قرعه‌كشى شركت نموده و از جهت اينكه قرعه به نامش اصابت نكرده نتوانسته به حج برود مستطيع نشده و حج بر او واجب نيست ولى اگر مسامحه كرد و تأخير نمود و سالهاى بعد در قرعه‌كشى شركت كرد حج بر او مستقر شده است هر چند قرعه به نام او اصابت نكند . در صورتى كه بداند كه اگر قبلًا شركت كرده بود قرعه به نامش درآمده بود و الا مستطيع نشده و حج بر او مستقر نگشته ولى در هر حال اگر راه ديگر مشروع با سهولت غير از شركت در قرعه‌كشى داشته و اقدام نكرده حج بر ذمه او مستقر شده است . مسأله 11 - كسى كه براى حج نيابتى اجير شده و بعد در همان سال استطاعت مالى پيدا كرده چنانچه براى حج در آن سال اجير شده باشد بايد حج نيابتى را بجا آورد و اگر استطاعت او باقى ماند حج خودش را در سال بعد انجام دهد و فرقى نمىكند كه